Beeld en geluid

Op deze pagina vind je veelgestelde vragen over auteursrechten rond beeld en geluid. 

 

Mag ik een video in de mediatheek (of bibliotheek) plaatsen en mijn studenten opdracht geven deze te bekijken?

Ja, dat mag. Alleen koopdvd’s mogen ook uitgeleend worden. Zelfgemaakte opnamen, bijvoorbeeld van televisie, mogen alleen binnen de onderwijsinstelling gebruikt worden.

Mag ik delen van een video gebruiken in een werkstuk, Powerpoint-presentatie of digitale leeromgeving?

Ja, mits het gaat om delen van een werk, mogen deze gebruikt worden voor onderwijsdoeleinden.

Mag ik video's bewerken of door mijn studenten laten bewerken?

Het bewerken van een video kan op verschillende manieren gebeuren.

1. Een vorm is het annoteren. In een fragment van een programma worden dan met zogenaamde grafische overlays pijlen geplaatst of andere visuele aanwijzingen toegevoegd. Men verandert het werk zelf dan niet; de docent of de student maakt de beschouwer alleen op bepaalde specifieke zaken opmerkzaam. Het is te verdedigen dat dit in het kader van het onderwijs is toegestaan.
2. Anders wordt het wanneer van bestaand materiaal een hermontage of bewerking wordt gemaakt. Dan verandert het oorspronkelijke werk wel en daarmee is de intentie van de maker in het geding en dus zijn persoonlijkheidsrechten. Voor bewerking is dus meestal toestemming van de maker nodig. Voor Academia-materiaal geldt dat de bijbehorende licentie digitaal bewerken met speciale tools als de Virtuele Snijmachine uitdrukkelijk toestaat.

Meer informatie

Academia-licentie
Virtuele snijmachine

Mag ik muziek van een ander gebruiken in mijn zelf gemaakte filmpje?

In principe zal je voor het gebruik hiervan toestemming moeten vragen.

Let ook op het verspreiden van je film. Het inleveren van je film als opdracht aan je docent of het plaatsen ervan op internet zijn twee verschillende zaken. Zodra je zonder toestemming werk van een ander op internet plaatst is er sprake van inbreuk op diens auteursrechten.

Hoe citeer ik een foto?

Je mag zonder toestemming een foto of afbeelding in zijn geheel als citaat gebruiken binnen de voorwaarden die voor citaten gelden. Net als bij andere citaten moeten beeldcitaten inhoudelijk relevant zijn en mogen ze niet groter zijn dan nodig is binnen de context

Let op: bij het gebruiken van afbeeldingen is het goed om alvast rekening te houden met de eventuele publicatie van je werkstuk of rapport, bijvoorbeeld in de HBO kennisbank. Ook dan moet het hergebruik vallen binnen de voorwaarden die de auteur/maker stelt.

Mag ik met mijn telefoon foto's maken van de Powerpoints in de les?

Lesmateriaal is, auteursrechtelijk gezien, eigendom van de onderwijsinstelling. Je zult vast wel foto's mogen maken van dit lesmateriaal, maar dit kun je niet zomaar op internet plaatsen zonder dat je inbreuk maakt op het auteursrecht.

Mag ik het filmpje dat ik heb gemaakt op Facebook zetten?

Als het filmpje alleen materiaal bevat dat van jou is mag je het op Facebook zetten.

Zodra je werk van anderen hebt gebruikt moet je hen hiervoor toestemming vragen en een billijke vergoeding betalen. Dit is openbaarmaking en verveelvoudiging van materiaal van anderen. Als je personen in beeld gaat brengen dan moeten zij vooraf om toestemming gevraagd worden voor alle doelen die je met de film hebt. Dus zowel voor het feit dat ze gefilmd worden maar ook voor het vertonen / verspreiden van de film. Dat geldt voor alle vormen van openbaarmaking dus ook voor Facebook.

Mogen docenten video’s uit de collectie van de bibliotheek uploaden naar een server?

Het uploaden van video’s naar een server betekent dat ze worden gekopieerd en als digitaal bestand worden opgeslagen en openbaar gemaakt. Zijn de video’s legaal aangeschaft voor de collectie van de bibliotheek, dan mogen ze op een intranet binnen de muren van de bibliotheek beschikbaar worden gesteld voor het publiek.

Mag de bibliotheek/ mediatheek video’s uit de collectie laten bekijken?

Gaat het om een fysieke collectie van legaal aangeschafte videofilms, dus opgeslagen op materiële dragers zoals DVD, CD's of videoband, dan mogen deze ook bekeken worden.

Gebruiksvoorwaarden op deze videofilms kunnen het bekijken buiten de huiselijke kring echter verbieden, zie ook de uitzonderingen voor het onderwijs bij 'basiskennis'. Het digitaal beschikbaar stellen van videofilms is niet zomaar toegestaan; er is dan sprake van een nieuwe openbaarmaking waarvoor toestemming verkregen moet worden.

Meer informatie

Basiskennis auteursrechten
Auteurswet
Academia-licentie

Met wiens auteursrechten krijg ik te maken als ik zelf een video maak?

Als u zelf een originele video maakt, krijgt u als maker het auteursrecht daarop. Dit recht hangt samen met de creativiteit die u daarbij aanwendt, denk aan het bedenken en schrijven van een scenario, het regisseren van de video en/of het als cameraman maken van de opnamen.

Maar u kunt de video ook maken samen met anderen, die ook creatieve bijdragen leveren en dus ook auteursrecht op de video kunnen doen gelden. Daarnaast kent de wet bij video(film)s ook de producent; dat is degene die het financiële risico draagt van de productie van de (video)film en die meewerkenden heeft geëngageerd.

Als de video door een persoon op eigen kosten wordt gedraaid, is die naast de maker tegelijkertijd ook de producent. Zijn er meer meewerkenden, dan regelt de Auteurswet dat alle exploitatierechten op de video automatisch toekomen aan de producent, tenzij hij met de meewerkenden schriftelijk een andere regeling heeft gesloten. Dit betekent dat als een ander de rechten voor het gebruik van de video wil regelen, hij daarvoor slechts bij één partij hoeft aan te kloppen.

Heeft u de video gemaakt in het kader van uw dienstverband of heeft uw werkgever u hier speciaal opdracht voor gegeven, dan komt het auteursrecht op de video in beginsel toe aan uw werkgever, de onderwijsinstelling. Heeft u de leiding over het maken van de opnamen en levert u daarmee ook een creatieve bijdrage, dan kunt u worden beschouwd als de (hoofd)regisseur. U krijgt te maken met rechten van anderen als er meer mensen aan uw video meewerken dan wel erin meespelen en ook als u (delen van) andermans opnamen in uw video wil opnemen. Deze situaties komen hierna aan bod.

De AV contractentool helpt u bij het bepalen en afspreken met welk doel u een AV-productie maakt en op welke manier, waar en door wie deze mag worden bekeken en gebruikt.

Meer informatie

AV contractentool

Wanneer is er sprake van gebruik van beeld en geluid?

Je gebruikt een video als je deze bekijkt, vertoont, downloadt, kopieert of bewerkt. Afhankelijk van de situatie heb je met auteursrechten te maken. Voor gebruik van geluidsmateriaal van derden moet je gerechtigd zijn.

Meer informatie

Buma Stemra
Vuistregels voor het gebruik van beeld en geluid 

Moet ik iedereen die aan de video meewerkt, betalen?

In beginsel heeft iedereen die aan een video meewerkt, recht op een vergoeding.

De vergoeding voor degenen die in loondienst werken en uit hoofde van hun dienstverband aan de video meewerken, wordt meestal stilzwijgend op nul gesteld. Maar ook externe meewerkenden kunnen gratis hun medewerking verlenen; u kunt hen vragen zonder vergoeding mee te werken. Deze afspraken over vergoedingen moeten wel schriftelijk worden vastgelegd, anders kunnen meewerkenden achteraf nog een billijke vergoeding eisen.

Deze afspraken kunt u maken met de AV contractentool. Met deze tool kunt u contracten maken met de verschillende partijen die meewerken aan uw audiovisuele productie.

Meer informatie

AV contractentool

Moet ik iedereen die in beeld komt om toestemming vragen?

Iedereen die gevraagd wordt mee te werken aan een video, bijvoorbeeld om er een (hoofd)rol in te spelen, en daarmee instemt, geeft daarmee toestemming dat zijn beeltenis (portret) in de video wordt gebruikt. Wel is het verstandig om deze toestemming ook schriftelijk vast te leggen voor alle beoogde gebruiksvormen van de video; zo kan protest achteraf, bijvoorbeeld op basis van het portretrecht of de Wet bescherming persoonsgegevens die de persoonlijke levenssfeer beschermt, worden voorkomen. Voor het maken van afspraken met de meewerkende partijen, kun je gebruik maken van de AV contractentool.

Non-professionals
Ook als de meewerkenden geen professionele acteurs zijn, maar bijvoorbeeld figuranten of iemand die wordt geïnterviewd of een bepaalde demonstratie geeft, is het slim hen een medewerkersverklaring (of quit claim) te laten ondertekenen waarin zij akkoord gaan met alle beoogde gebruiksvormen van de video.

Passanten
Daarnaast zijn er degenen die toevallig in beeld komen, zoals passanten die achter een straatinterview langslopen. Het is ondoenlijk aan ieder van hen toestemming te vragen. Volgens de regels van het portretrecht kunnen deze personen zich alleen tegen openbaarmaking van de video (of foto) verzetten als zij daarbij een redelijk belang hebben. Denk bijvoorbeeld aan een privacybelang: iemand wordt gefilmd in een compromitterende houding of situatie, of een financieel belang: bekende Nederlanders kunnen geld vragen voor het in beeld komen. 

Patiënten 
Voor patiënten gelden op grond van de privacybescherming speciale regels.

Meer informatie

AV contractentool

Mag ik opnamen van een klas maken?

Bij klassenopnamen komen de docent en de studenten (bewegend dan wel stilstaand) in beeld. Op het moment van het maken van deze opnamen heeft u (al dan niet stilzwijgend) toestemming nodig; mensen kunnen ervoor kiezen niet in beeld te komen. Zodra de opname eenmaal gemaakt is, kunnen degenen die in beeld zijn gebracht, zich alleen tegen openbaarmaking van de opnamen verzetten als zij daarbij een redelijk belang hebben.

 Verder verbiedt de Wet bescherming persoonsgegevens het gebruik van persoonsgegevens die iets zeggen over iemands ras, godsdienst, gezondheid, seksuele geaardheid, strafblad en lidmaatschap van politieke partijen en vakverenigingen. Als klassenopnamen bijvoorbeeld iemands ras, godsdienst of lichamelijk gebrek prijsgeven, is dat dus problematisch. In dat geval is het veiliger als men kan beschikken over uitdrukkelijke toestemming voor het gebruik van deze opnamen, vastgelegd in een medewerkersverklaring. Als de leerlingen minderjarig zijn, moet deze door de ouders worden ondertekend.

Op sommige scholen wordt aan de ouders bij de inschrijving gemeld dat de school klassenopnamen kan laten maken en er zonder tegenbericht vanuit gaat dat de ouders hiertegen geen bezwaar hebben. Maar zeker wanneer er video-opnamen worden gemaakt waarin leerlingen/studenten duidelijk in beeld komen dan wel een belangrijke (hoofd)rol spelen, is het verstandig hen (of hun ouders) in een medewerkersverklaring om toestemming te vragen voor het gebruik van hun beeltenis voor alle beoogde exploitatievormen van de video.

Mag ik een gesprek met een patiënt opnemen (en dit in het onderwijs gebruiken)?

Dit mag alleen als de patiënt uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven voor opname en gebruik daarvan in het onderwijs. Deze toestemming is altijd nodig. Een patiënt gaat immers uit van een vertrouwelijke omgeving en de behandelend medicus heeft zich in de meeste gevallen aan een medisch beroepsgeheim te houden.

Er moet bovendien worden gelet op de mogelijkheid dat er (medische) persoonsgegevens in het gesprek (de opname) voorkomen. Misschien worden persoonsgegevens letterlijk genoemd maar het kan ook zijn dat een combinatie van (medische) gegevens het mogelijk maakt om te achterhalen wie de patiënt is. Dan heb je te maken met (medische) persoonsgegevens. (Medische) persoonsgegevens moeten met uiterste zorgvuldigheid worden behandeld. Zo mag de opname niet langer worden bewaard dan nodig. Ook zal goed moeten worden gekeken naar de verplichtingen die de Wet Bescherming Persoonsgegevens voorschrijft. Er zullen bijvoorbeeld passende technische en organisatorische maatregelen genomen moeten worden om de (medische) persoonsgegevens te beschermen tegen verlies of tegen enige vorm van onrechtmatige verwerking.

Gelet op de ingrijpende maatregelen die getroffen moeten worden als een opname (medische) persoonsgegevens bevat, is het aan te raden om ervoor te zorgen dat de inhoud van het gesprek (de opname) geen persoonsgegevens bevat (en dus geen gegevens die direct of indirect te herleiden zijn tot de persoon (de patiënt in kwestie). De eerder genoemde toestemming van de patiënt blijft echter vereist.

Mag ik opnamen (laten) maken als ik zelf de rol speel?

Voor opnamen waarin u zelf de hoofdrol speelt, geldt hetzelfde als voor opnamen van anderen. U doet er goed aan uw toestemming voor de beoogde gebruiksvormen van de opnamen en eventuele door u daaraan verbonden beperkingen in een medewerkersverklaring vast te leggen met de producent, dan wel uw werkgever. Hetzelfde geldt voor andere meewerkenden en overige rechthebbenden.

Meer informatie

AV contractentool

Mag ik fragmenten uit bestaande programma's of opnamen in mijn video gebruiken?

Voor het opnemen van delen uit bestaande videofilms in uw video, is in beginsel de toestemming van de rechthebbenden vereist. U kunt hiervoor de producent benaderen. De naam van de producent is op de aftiteling terug te vinden.

Als een beschermd werk toevallig en heel kort en ondergeschikt in beeld komt, dan hoeft hiervoor geen toestemming te worden gevraagd, denk aan een gebouw, affiches of auto’s. Ook mag u op basis van het citaatrecht fragmenten van lange (beeld)werken of kunstwerken opnemen in educatieve of wetenschappelijke opnamen. De voorwaarden voor uitzondering 3 van de uitzonderingen voor het onderwijs staan beschreven onder 'basiskennis'.

Bij het vragen om toestemming voor het opnemen van filmdelen komt men regelmatig de volgende problemen tegen: de filmproducent is onbekend, hij kan niet worden opgespoord of hij beantwoordt het gebruiksverzoek niet. In de praktijk wordt het gewenste fragment dan soms toch gebruikt. Doet u dat ook, realiseert u zich dan wel dat wanneer de rechthebbende zich achteraf meldt, er alsnog een regeling getroffen en vaak een vergoeding betaald moet worden. In het uiterste geval kan het zijn dat het fragment moet worden verwijderd.

Meer informatie

Basiskennis auteursrechten

Wie heeft het auteursrecht als de maker van video-, audio-opnamen of foto's in dienst is van een onderwijsinstelling?

Het auteursrecht op werken (of bijdragen daaraan) die door werknemers zijn gemaakt als onderdeel van hun taken binnen een dienstverband, komt volgens de Auteurswet toe aan hun werkgever. Dit geldt alleen voor de exploitatierechten; de persoonlijkheidsrechten blijven bij de werknemer zelf.

Meer informatie

Auteurswet

Mijn onderwijsinstelling wil door studenten gemaakte video's opnemen in een databank, waaruit ik als docent dan voorbeelden kan gebruiken. Mag dat zomaar?

De opleiding mag video’s van studenten opnemen in een databank mits hierover afspraken met hen zijn gemaakt.

Deze afspraken kunnen deel uitmaken van de algemene voorwaarden, verbonden aan de inschrijving. Studenten kunnen in het kader van hun studie opdrachten krijgen tot het maken van opnamen, die door docenten en medestudenten worden bekeken en van commentaar worden voorzien (bijvoorbeeld gekoppeld aan een cursus in een digitale leeromgeving). Dit soort gebruik is inherent aan het onderwijs en daarvoor kan de student dus geacht worden toestemming te hebben gegeven. Wanneer een docent opnamen van een student wil gebruiken in het onderwijs, dan heeft hij daarvoor in beginsel diens toestemming nodig. De AV contractentool helpt bij het bepalen en afspreken met welk doel een AV-productie gemaakt wordt en op welke manier, waar en door wie deze mag worden bekeken en gebruikt.

Meer informatie

AV contractentool

Een ander wil mijn opname graag in zijn eigen video gebruiken. Mag dat?

Dat mag die ander alleen met uw toestemming doen, tenzij hij een beroep kan doen op het citaatrecht, maar dat staat alleen de overname van een fragment toe.

Indien u bestaande delen van andermans film(s) in uw opnamen hebt gebruikt, is sprake van een compilatie, waarvoor u toestemming van de rechthebbenden hebt gekregen. Degene die uw video wil overnemen, moet aan hen dan ook weer toestemming voor gebruik vragen, omdat dat bestaande materiaal weer opnieuw wordt gekopieerd en openbaar gemaakt. Bovendien kan het zijn dat de overnemer van uw video ook nog toestemming nodig heeft van anderen die eigen rechten hebben op hun bijdragen aan uw video, bijvoorbeeld de componist en tekstschrijver van de speciaal voor uw video gemaakte muziek. Hebben er ook nog anderen meegewerkt aan uw video (acteurs, musici, scriptschrijver e.d.) en kunt u als producent worden beschouwd, dan kan de overnemer volstaan met het vragen van uw toestemming. Maakte u de video als docent in het kader van uw dienstverband, dan moet de overnemer toestemming voor de overname (dus een licentie) vragen aan uw werkgever, de onderwijsinstelling. Kortom: zorg dat het hergebruik van uw audiovisuele materiaal goed geregeld is. Maak van te voren goede afspraken met de meewerkende partijen aan de productie. De AV contractentool helpt bij het bepalen en afspreken met welk doel een AV-productie gemaakt wordt en op welke manier, waar en door wie deze mag worden bekeken en gebruikt.

Meer informatie

AV contractentool

Moet ik opnamen die ik als student maak in het kader van mijn studie, aan de onderwijsinstelling afstaan?

Nee, afstaan hoeft niet, tenzij dat (tijdelijk) nodig is voor beoordeling. Ook hou je zelf eventueel auteursrechten op je zelfgemaakte opnamen (dat is alleen anders als je het in een door jou ondertekende verklaring aan de instelling overdraagt).

De instelling kan wel een aantal gebruiksrechten van je bedingen. Een daarvan kan zijn dat het materiaal dat deel uitmaakt van jouw digitaal portfolio gedurende een bepaalde tijd elektronisch beschikbaar blijft, bijvoorbeeld voor gebruik als studiemateriaal door studenten of docenten. Heeft de instelling de opnamen geheel of gedeeltelijk mogelijk gemaakt (financieel of door het beschikbaar stellen van faciliteiten), dan is het redelijk dat zij ook enkele eisen kan stellen ten aanzien van de exploitatie van de opnamen. De opleiding kan dit regelen bij de algemene voorwaarden, verbonden aan de inschrijving van de student.

Gaat het om interessante opnamen die onverwachte exploitatiemogelijkheden blijken te bieden, dan biedt het de student en de instelling meer zekerheid om hierover een apart licentiecontract te sluiten. Wil een docent jouw opnamen ter toelichting bij het onderwijs gebruiken, dan is daarvoor jouw toestemming nodig, tenzij de opnamen al eerder met toestemming van jou in het openbaar zijn vertoond; dan zijn ze al openbaar gemaakt en mag de docent ze in zijn onderwijs gebruiken op basis van de uitzonderingen voor het onderwijs. Op grond van uitzondering 2 voor het onderwijs kun je een billijke vergoeding vragen (het is ook mogelijk een vergoeding van 0 euro af te spreken).

Meer informatie

Wat mag de onderwijsinstelling doen met zelfgemaakte video’s die ik als student in mijn portfolio heb geplaatst?

De instelling mag deze video’s in elk geval gebruiken in overeenstemming met het doel waarvoor ze gemaakt zijn.

Dat betekent dat docenten toegang hebben tot de video’s om ze te bekijken en te beoordelen. Eventueel ander gebruik is alleen mogelijk als de opleiding daarover afspraken met jou als maker heeft gemaakt. Deze afspraken kunnen deel uitmaken van de algemene voorwaarden, verbonden aan de inschrijving. 

Moet er toestemming gevraagd worden voor gebruik van auteursrechtelijk beschermde (audio-)visuele werken in het onderwijs?

Het afspelen of vertonen van een (compleet) audiovisueel werk mag zonder toestemming mits aan de volgende voorwaarden is voldaan: · Het afspelen / vertonen dient een educatief doel tijdens een les / werkgroep / hoorcollege en maakt deel uit van het onderwijsprogramma; · Het afspelen / vertonen moet fysiek in de onderwijsinstelling zelf plaatsvinden; · Het afspelen / vertonen vindt plaats in het kader van onderwijs zonder winstoogmerk.

De Academia-licentie maakt het gebruik van gearchiveerd televisie-, radio- en filmmateriaal in het kader van het onderwijs mogelijk voor zowel docenten als studenten.

Degene die een werk op een andere manier wil hergebruiken, bijvoorbeeld door (gedeeltelijke) plaatsing op een digitale leeromgeving, moet de toestemming (licentie) regelen met de rechthebbende. Let op dat u bij eigen producties soms ook aan anderen dan rechthebbenden toestemming voor hun bijdrage aan de video moet vragen via een medewerkersverklaring. Denk aan mensen die prominent in beeld komen.

Meer informatie

Wat moet ik doen als ik de rechthebbende niet kan vinden?

Wanneer een serieuze zoektocht naar de rechthebbende geen resultaat oplevert, mag diens werk strikt juridisch bekeken niet worden gebruikt.

Gelukkig is voor gebruik in het onderwijs soms een beroep mogelijk op de uitzonderingen voor het onderwijs (zie 'basiskennis').
Is er geen uitzondering van toepassing, dan wordt een werk van een onvindbare rechthebbende (verweesd werk) in de praktijk toch vaak gebruikt. Er wordt dan een disclaimer op het product of de website gezet waarin het verweesde werk is opgenomen. Daarin staat dat de instelling haar best heeft gedaan de rechthebbenden van de gebruikte werken op te sporen, maar dat dat niet (in alle gevallen) is gelukt. Vervolgens wordt het adres genoemd waar rechthebbenden zich alsnog kunnen melden. De stelregel is dan dat als een rechthebbende zich meldt, er alsnog een licentievergoeding wordt betaald.
U kunt dit echter niet altijd als standaardprocedure hanteren; voor elk te gebruiken werk moet u een inschatting maken van de (financiële) risico’s en u moet wel bedenken dat u het risico loopt achteraf niet tot overeenstemming te komen met de rechthebbende. Bij het zoeken naar de auteursrechthebbende kan een beroep gedaan worden op Videma.

Meer informatie

Videma

Ben ik verantwoordelijk voor het regelen van de rechten op beeldmateriaal dat een ander mij aanbiedt?

Als u door een ander aangeboden beeldmateriaal wilt hergebruiken, dient u zich ervan te vergewissen dat de aanbieder alle rechten op het werk bezit.

Wilt u dit werk in uw eigen productie verwerken en zijn de financiële belangen daarbij groot, dan is het verstandig de aanbieder van het werk een zogenaamde ‘vrijwaringsverklaring’ te vragen. Hij verklaart daarin dat hij de rechten op het materiaal bezit, dan wel dat hij u vrijwaart tegen alle aanspraken die anderen eventueel op het materiaal zouden kunnen laten gelden.

Waar kan ik op internet werk vinden dat vrij te gebruiken is voor het onderwijs?

Er zijn websites waar film- en fotobestanden staan die zonder toestemming mogen worden hergebruikt. Voorwaarden hiervoor worden vaak duidelijk gemaakt door middel van de Creative Commons-licentie. Ook sommige repositories maken vrij hergebruik voor het onderwijs mogelijk. Check altijd per individueel werk welke licentie eraan is verbonden.

Meer informatie

Creative Commons Nederland

Mag ik een film die op televisie wordt uitgezonden of op internet staat, opnemen dan wel downloaden?

Zowel opnemen als downloaden zijn verveelvoudigingen. Daarvoor heb je toestemming nodig van de maker en moet je hem/haar een vergoeding betalen.

Er is een aantal uitzonderingen, afhankelijk van het doel waarvoor je de kopie wilt maken.

Je mag zonder toestemming een kopie van een geheel werk maken voor eigen gebruik in de privésfeer (artikel 16b en 16c Auteurswet) zolang deze kopie uit legale bron wordt gemaakt. Je betaalt hiervoor indirect al een vergoeding, de zogenaamde “thuiskopieheffing". Belangrijk is dat een kopie bestemd voor eigen studie of privégebruik niet openbaar mag worden gemaakt, bijvoorbeeld door vertoning in het onderwijs. Zodra deze privékopie openbaar wordt gemaakt, verlaat hij immers de privésfeer en is er geen sprake meer van “eigen gebruik". Op dat moment moet er dus toestemming van de maker gevraagd worden voor de vertoning ervan en zal er een vergoeding voor betaald moeten worden. Dit geldt dus ook voor video's die bij een studentenvereniging gedraaid worden.

Wil je een videofilm opnemen of downloaden om hem in het onderwijs te laten zien (= vertonen), dan mag dat op basis van de uitzonderingen 2 en 3 voor het onderwijs. Ook hierbij geldt dat opnemen of downloaden uit illegale bron niet is toegestaan.
Kort gezegd staat uitzondering 2 je toe om korte werken te kopiëren (en te vertonen), maar van lange (beeld)werken alleen een gedeelte. Bovendien moet je hiervoor een billijke vergoeding betalen aan de rechthebbende.
Het citaatrecht (uitzondering 3) maakt het gratis mogelijk om een fragment van een video (een korte in zijn geheel) te kopiëren en openbaar te maken binnen de context van een educatieve of wetenschappelijke verhandeling.
 Zoals bij de uitzonderingen is vermeld, mag veel materiaal van de publieke omroep nu in het onderwijs worden gebruikt na afsluiting van een Academia-licentie. Daarnaast staan er ook videofilms op internet waarvoor de maker expliciet toestemming voor (al dan niet commercieel) hergebruik heeft gegeven. Dat kan hij bijvoorbeeld gedaan hebben door middel van een Creative Commons-licentie. Je mag deze films dan gratis kopiëren en vertonen. Er wordt meestal wel naamsvermelding geëist. Je kunt de film overigens ook vanaf internet afspelen, zodat het niet nodig is om vooraf een kopie te maken.

Meer informatie

Basiskennis auteursrechten
Creative Commons
Academia-licentie

Mag ik een foto, audio-opname of een ander werk van internet downloaden en gebruiken in het onderwijs?

Ten behoeve van het onderwijs mag u foto’s en (delen van) audio-opnamen en andere werken kopiëren en vertonen, onder de voorwaarden van de drie uitzonderingen die in uitzonderingen voor het onderwijs zijn beschreven. Ook mag u een werk in zijn geheel downloaden voor eigen gebruik. Downloaden uit illegale bron is niet toegestaan, ook niet voor eigen gebruik.

Meer informatie

Auteurswet

Moet ik kopieën van tv en internet altijd van een legale bron maken?

Ja, sinds 10 april 2014 is het up- en downloaden van filmbestanden zonder toestemming van de rechthebbende verboden.

Meer informatie

Auteurswet

Mag ik een in de winkel gekochte film in het onderwijs vertonen in een leslokaal?

Op koopvideo’s en DVD’s staat vaak een uitdrukkelijk verbod om de film in het onderwijs te vertonen. Hiervoor moet dan dus apart toestemming aan de filmproducent worden gevraagd.

In de onderwijspraktijk wordt dit verbod vaak omzeild. Verdedigbaar is dat dit inderdaad mag, omdat de auteurswet vertoning in het leslokaal toestaat, mits die deel uitmaakt van het onderwijsprogramma. 

Ik wil een video vertonen op een open dag van de onderwijsinstelling. Mag dat?

Ja, dat mag dankzij een overeenkomst van de Vereniging Hogescholen en Videma.

Meer informatie

Videma

Ik wil een video vertonen tijdens een feest van een studentenvereniging of een ander niet-onderwijs gerelateerd evenement van de onderwijsinstelling. Mag dat?

Nee, dit is een vorm van openbaarmaking die geen onderwijsdoel heeft (maar eerder entertainment is) en daarvoor is steeds toestemming nodig van de rechthebbende.

Voor speelfilms kan een licentie worden afgesloten bij de Videma. Dit is een commerciële organisatie opgericht door filmproducenten, die licentievergoedingen int voor filmvertoningen in het openbaar. Voor vertoningen door onderwijsinstellingen kent Videma een lager tarief.

Meer informatie

Videma

Mag ik een kopie van andermans video op de videoserver of digitale leeromgeving van mijn opleiding zetten, zodat mijn studenten hem kunnen gebruiken?

Nee, als het gaat om een volledige video, mag dit alleen met toestemming van de auteursrechthebbende.