Gebruikmaken van auteursrechten

Een maker kan op verschillende manieren gebruikmaken van zijn auteursrechten. Hij kan zelf alle rechten uitoefenen, maar het is ook mogelijk anderen, zoals een uitgever, daartoe gelegenheid te geven via overdracht of licentieverlening.

De auteur kan dan zelf bepalen welk onderdeel van zijn auteursrechten hij overdraagt, want hij is beslist niet verplicht om het gehele auteursrecht onvoorwaardelijk over te dragen. Maakt een andere partij gebruik van deze auteursrechten dan heeft de maker op grond van de Auteurswet recht op een billijke vergoeding voor dat gebruik. Het verschil tussen overdracht en een licentie, is vergelijkbaar met het verschil tussen het verkopen en verhuren van een huis. Bij verkoop is er een nieuwe eigenaar; bij verhuur heeft iemand alleen toestemming om het huis te gebruiken.

Overdracht

Gehele of gedeeltelijke overdracht van auteursrecht kan alleen schriftelijk plaatsvinden (artikel 2 Auteurswet).  De overdracht betreft alleen die bevoegdheden die expliciet in de overeenkomst staan vermeldt of die noodzakelijk uit de aard of strekking van de overeenkomst voortvloeien.

Soms worden de overgedragen rechten contractueel zo nauwkeurig mogelijk omschreven. Soms is een globaal geformuleerde overdracht, zonder een nauwkeurige opsomming van alle over te dragen rechten, ook mogelijk. Bepaalde persoonlijkheidsrechten zijn niet vatbaar voor overdracht en blijven daardoor altijd, althans voor de duur van het auteursrecht, bij de maker.

Met de snelle ontwikkelingen van ICT en internet ontstaan steeds weer nieuwe verspreidings- en exploitatievormen. De Auteurswet zegt niets over overdracht van een werk dat in een nieuwe exploitatievorm wordt uitgegeven. Overdracht van de rechten op nog onbekende exploitatievormen, zoals jaren geleden het internet en CD’s en DVD’s, is mogelijk, mits sprake is van een duidelijk omschreven volledige overdracht van rechten.

 Aan de andere kant zou een rechter kunnen oordelen dat een bepaling in een contract dat het voor de exploiteur mogelijk maakt om een werk te vermarkten met behulp van toekomstige, momenteel nog niet bestaande exploitatievormen, naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ontoelaatbaar is. Die contractsbepaling zou dan kunnen worden vernietigd (doorgehaald).

De overdracht van auteursrechten van voor 1997 - de brede introductie van het internet -gepubliceerde werken, betrof alleen de papieren publicaties en niet de digitale versies.  In de praktijk betekent dit dat een auteur publicaties van voor 1997 over het algemeen probleemloos in elektronische vorm kan verspreiden, bijvoorbeeld in de vorm van opname in de repository van de instelling. Na 1997 kan van auteurs worden verwacht dat zij weten dat onder een gehele overdracht ook de elektronische rechten vallen. In die periode zijn ook veel uitgeefcontracten aangepast door de elektronische rechten daarin expliciet op te nemen.

Licentie

Een licentie is een overeenkomst waarin de auteursrechthebbende een ander toestemming geeft om bepaalde handelingen, die vallen onder het auteursrecht , uit te voeren. Anders dan bij overdracht behoudt de maker bij een licentie het auteursrecht.

Ook een licentie wordt schriftelijk overeengekomen. Een licentie kan tenslotte exclusief (alleen aan 1 partij) of niet-exclusief (aan meerdere partijen) worden verleend.

Meer informatie

Laatste wijziging op 29 sep 2016